Ναι, είναι γυναικοκτονία

 

ΝΑΙ, ΕΙΝΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΚΤΟΝΙΑ

Σχετικά με τη δολοφονία της 19χρονης Μυρτώς στην Κεφαλονιά

Διαβάζω σε διαφορες αναρτήσεις ότι «καταρρέει το αφήγημα» της γυναικοκτονίας στην υπόθεση της 19χρονης στην Κεφαλονιά και, ειλικρινά, δεν προκύπτει από πουθενά κάτι τέτοιο. Με ποια ακριβώς βάση; Επειδή η φίλη της είναι τρανς γυναίκα; Κι όμως, δεν αποκλείεται ο εσωτερικευμένος σεξισμός, ούτε καν εάν είσαι φίλος/η με το θύμα μιας γυναικοκτονίας. Και γιατί «αφήγημα»; Πρόκειται για μια πραγματικότητα, όχι για μια κατασκευή: ο τρόπος με τον οποίο οδηγήθηκε στον θάνατο και αφέθηκε να πεθάνει η Μυρτώ το επιβεβαιώνει. Και όλα αυτά επειδή «χάλασε» η φάση. Πρέπει να αναγνωρίσουμε, ότι πρόκειται για έναν τραγικό θάνατο με σαφείς ποινικές διαστάσεις (εγκατάλειψη, εμπλοκή με ναρκωτικές ουσίες) αλλά αυτό δεν αναιρεί το έμφυλο πλαίσιο μέσα στο οποίο εκτυλίχθηκε. Η απαξίωση της ζωής της, η ευκολία με την οποία εγκαταλείφθηκε χωρίς φροντίδα, και η συνολική στάση που αντιμετωπίζει το γυναικείο σώμα ως αναλώσιμο, συνθέτουν ακριβώς τα χαρακτηριστικά που περιγράφει ο όρος γυναικοκτονία: όχι μόνο την πράξη του θανάτου, αλλά και τις κοινωνικές συνθήκες που την καθιστούν δυνατή.

Καλό είναι, λοιπόν, να μην υπονομεύουμε την ίδια την πραγματικότητα και τους αγώνες ενάντια στο σεξισμό βαφτίζοντάς την «αφήγημα». Αφήγημα, και μάλιστα αισχρό, αποτρόπαιο, χυδαίο και βαθύτατα προβληματικό, είναι να αναφερόμαστε σε προσωπικές υποθέσεις και μάλιστα από γυναίκες, προοδευτικές κυρίως αλλά όχι μόνο, οι οποίες «αποδεικνύουν» ότι «κι εμείς είχαμε κακές παρέες κι επιρροές αλλά καταφέραμε να το ελέγξουμε». Είναι ο ορισμός της διάκρισης φύλου. Αν κάτι πρέπει να γίνει σαφές, είναι ότι η μετατόπιση της ευθύνης στο ίδιο το θύμα -με ανούσιες συγκρίσεις, με αναπαραγωγή μιας στείρας ηθικολογίας και με αφηγήσεις «ατομικής ευθύνης»- δεν είναι απλώς άστοχη, είναι ο μηχανισμός με τον οποίο κανονικοποιείται η έμφυλη βία. Και αυτό ακριβώς είναι που οφείλουμε να αρνούμαστε, χωρίς περιστροφές.

Κι ένα ακόμη, πιο γενικό σχόλιο: πέρα από τον εμφανέστατο σεξισμό που αναδύεται γύρω από τον ρόλο της Μυρτούς -από το κυνικό «τα ήθελε ο κώλος της» μέχρι την αντίστροφη εικόνα που προβάλλεται από το περιβάλλον της ως «τέλεια γυναίκα»- αναδεικνύεται καθαρά η διπλή όψη του καθημερινού, θεσμικού και κοινωνικού σεξισμού που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες, είτε εν ζωή είτε μετά θάνατον. Παράλληλα, αναδύονται και έντονα τρανσφοβικά αντανακλαστικά στην υπόθεση, ήδη από τον τρόπο κάλυψης των εξελίξεων από γνωστές εκπομπές και σελίδες του κίτρινου τύπου, αλλά και από την εμμονική εστίαση στην ταυτότητα της 23χρονης φίλης του θύματος, Ολίβια, σαν να αποτελεί καθοριστικό στοιχείο ενοχής ή ερμηνείας. Όμως, και εδώ βρίσκεται η τραγική ειρωνεία που καταρρίπτει αυτές τις τοποθετήσεις, η ίδια περιέγραψε τη στιγμή που η Μυρτώ άρχισε να τρέμει και να καταρρέει, παραδεχόμενη το, πραγματικά, αδιανόητο: «Πιστέψαμε ότι μας έκανε φάρσα». Αντί να καλέσουν σε βοήθεια, παρακολουθούσαν το κορίτσι να «σβήνει», θεωρώντας ότι πρόκειται για κάποιο κακόγουστο αστείο, μέχρι που η σιωπή του θύματος έγινε οριστική. Αν αυτό δεν συνιστά και στοιχείο γυναικοκτονίας, τότε τι;

Συμπερασματικά, ναι, ήταν γυναικοκτονία αλλά ήταν και θάνατος που συνδέεται με ναρκωτικές ουσίες και με εγκατάλειψη. Όλα αυτά δεν είναι ανταγωνιστικές ερμηνείες αλλά συγκλίνουσες όψεις της ίδιας βίαιης πραγματικότητας. Με λίγα λόγια, η προοδευτική ανάγνωση δεν (μπορεί να) απομονώνει τα φαινόμενα αλλά να τα συνδέει: σεξισμός, απαξίωση της ζωής, κουλτούρα αδιαφορίας και ποινικές ευθύνες συνυπάρχουν και αλληλοτροφοδοτούνται. Το ζητούμενο δεν είναι να διαλέξουμε «αφήγημα», αλλά να αναγνωρίσουμε το σύνολο των όρων και των συνθηκών που οδήγησαν σε αυτόν τον θάνατο και να τους πολεμήσουμε ως τέτοιους.

Ειρηναίος Μαράκης
16.4.2026

Εικόνα: AI-generated (προϊόν τεχνητής νοημοσύνης)