Η αξία της συμμετοχής και το μάθημα από την Ουγγαρία

 

Η αξία της συμμετοχής και το μάθημα από την Ουγγαρία

Η αποχή εκφράζει δυσαρέσκεια, αλλά μόνο η ψήφος φέρνει κυβερνητική αλλαγή

Στις εκλογές της 12ης Απριλίου 2026 στην Ουγγαρία, μετά από 16 χρόνια συνεχούς εξουσίας και τέσσερις θητείες, το κόμμα του Βίκτορ Όρμπαν υπέστη ιστορική ήττα, παρά την πρωτόγνωρη στήριξη που είχε λάβει από τον Λευκό Οίκο και το Κρεμλίνο. Οι Ούγγροι πολίτες πήγαν μαζικά στις κάλπες, με τη συμμετοχή να φτάνει σε ρεκόρ περίπου 79%, και ανέτρεψαν τις ισορροπίες. Όπως ανέφερε μιλώντας σε υποστηρικτές του «Το αποτέλεσμα των εκλογών είναι ξεκάθαρο και οδυνηρό».

Γιατί ναι μεν, η αποχή είναι μια πολιτική στάση που εκφράζει μια ξεκάθαρη αντίθεση σε κυβερνήσεις όπως η κυβέρνηση του Όρμπαν ή της Νέας Δημοκρατίας αλλά, ποτέ και σε καμία περίπτωση, δεν πρόσφεραν μια αλλαγή, έστω και αυτή την μικρή αλλά με μεγάλο συμβολισμό, που αποτελεί η αλλαγή κυβερνητικού διαχειριστή. Και για την αποχή, τουλάχιστον στην χώρα μας, ευθύνονται όλοι: η κυβέρνηση γιατί την εξυπηρετεί ώστε να παρουσιάζεται ως πλειοψηφική δύναμη ενώ εκλέγεται με την μικρότερη δυνατή πλειοψηφία, η επίσημη Αριστερά που στην πραγματικότητα φοβάται και τις πιο μικρές συμβολικές ρήξεις αλλά και μέρος του κοινωνικού σώματος που είτε έχει απογοητευτεί βαθιά από τις διαψεύσεις, είτε έχει εθιστεί στην ιδέα ότι τίποτα δεν αλλάζει, επιλέγοντας τελικά την αδράνεια αντί της συμμετοχής. 

Προφανώς, η ήττα του Όρμπαν δεν είναι ήσσονος σημασίας αλλά απόδειξη ότι μέρος της κοινωνίας δεν επιθυμεί να διαχειρίζονται την ζωή του όπως πριν. Οι μεγάλες διαδηλώσεις του προηγούμενου διαστήματος στην χώρα, το επιβεβαιώνουν. Επιπλέον, η νίκη του Πέτερ Μάγιαρ και του κόμματος Tisza αποκτά ακόμα μεγαλύτερο βάρος επειδή ο ίδιος ο Μάγιαρ προέρχεται από το εσωτερικό του συστήματος –πρώην στέλεχος και εσωτερικός παράγοντας του Fidesz– που κατάφερε να εκφράσει την ευρύτερη κούραση και να κινητοποιήσει μαζικά τους πολίτες, οδηγώντας σε ρεκόρ συμμετοχής γύρω στο 79%. Αυτό δείχνει ότι όταν εμφανίζεται μια πιστευτή εναλλακτική, ακόμα και «από μέσα», η συμμετοχή μπορεί να σπάσει μακροχρόνιες ισορροπίες.

Ωστόσο, η αλλαγή καθεστώτος, η καταπολέμηση της διαφθοράς και της «οικογενειοκρατίας» που προβάλλει ο Μάγιαρ δεν αποτελούν ουσιαστική πρόταση αλλαγής, γιατί επιβεβαιώνεται με άλλο τρόπο ότι δεν αγγίζουν την ουσία του προβλήματος, που είναι το ίδιο το υπάρχον πολιτικό σύστημα που προάγει την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο. Αυτό φαίνεται ξεκάθαρα από την πρόθεση επαναφοράς της Ουγγαρίας στην «Δύση» (καλύτερες σχέσεις με ΕΕ, ξεμπλοκάρισμα ευρωπαϊκών κονδυλίων) αλλά και από την πρόταση, σε καιρό πολέμου, για αύξηση των αμυντικών δαπανών και την πιο αξιόπιστη στάση στο ΝΑΤΟ. Με λίγα λόγια, πρόκειται για κυβερνητική αλλαγή με ξεκάθαρο μήνυμα, αλλά όχι αλλαγή ουσίας, καθώς αλλάζουν οι προτεραιότητες της αστικής τάξης στη συγκεκριμένη χώρα, χωρίς να ριζώνει μια νέα, βαθιά πολιτική μεταστροφή. Χαρακτηριστικό δείγμα αυτού του περιορισμού είναι το γεγονός ότι στη νέα Βουλή της Ουγγαρίας δεν θα εκπροσωπούνται κόμματα της σοσιαλδημοκρατίας, της οικολογίας και του φιλελεύθερου κέντρου. Η πολιτική σκηνή περιορίζεται ουσιαστικά σε μια μεγάλη κεντροδεξιά/φιλοευρωπαϊκή δύναμη (Tisza), την παραδοσιακή δεξιά του Όρμπαν (Fidesz) και ένα μικρό ακροδεξιό κόμμα (Mi Hazánk), χωρίς ουσιαστική φωνή και δυνατότητα παρέμβασης από τα αριστερά ή τα οικολογικά/φιλελεύθερα ρεύματα.

Να είμαστε σίγουροι ότι τη συγκεκριμένη νίκη επί του Όρμπαν θα την αξιοποιήσουν για την πολιτική και εκλογική τους εκστρατεία τα νέα και παλιά εθνικιστικά μορφώματα στην Ελλάδα. Η Αριστερά, όλων των αποχρώσεων, οφείλει να διαβάσει σωστά την περίπτωση χωρίς να υποτιμά τη διάθεση του κόσμου εκεί, εδώ και διεθνώς για αλλαγές ουσίας, που σε μεγάλο βαθμό εκφράζονται μέσα από τις παραδοσιακές μορφές πολιτικής έκφρασης, οι οποίες έχουν την αξία τους και τις οποίες κάθε δημοκράτης και δημοκράτισσα οφείλει να υπερασπίζεται. Αλλά, σε καμία περίπτωση, η υπεράσπιση τους δεν σημαίνει ότι θα ξεχάσουμε ότι η απελευθέρωση της εργατικής τάξης και ευρύτερα των καταπιεσμένων τάξεων είναι έργο των ίδιων και κανενός είτε συντηρητικού, είτε προοδευτικού διαχειριστή.

Ειρηναίος Μαράκης 

Κυριακή του Πάσχα 12.4.2026

***

Φωτ.: REUTERS/Bernadett Szabo