Για το μάζεμα της ελιάς


ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΖΕΜΑ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ

Κάθε χρόνο, με την έναρξη της ελαιοσυγκομιδής, επανέρχεται η συζήτηση για το ύψος των μεροκάματων και το κόστος παραγωγής. Φέτος, η συζήτηση γίνεται εντονότερη, καθώς οι χαμηλές τιμές του ελαιολάδου οδηγούν αρκετούς παραγωγούς να λένε ότι δεν συμφέρει πλέον να μαζέψουν τις ελιές τους. Πίσω, όμως, από τους αριθμούς και τους οικονομικούς υπολογισμούς υπάρχουν άνθρωποι που κάνουν μια ιδιαίτερα σκληρή δουλειά, σε δύσκολες συνθήκες, συχνά χωρίς να απολαμβάνουν ούτε τα στοιχειώδη εργασιακά δικαιώματα.

Είναι γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια τα μεροκάματα έχουν αυξηθεί και πως σε αρκετές περιπτώσεις φτάνουν πλέον τα 60–70 ευρώ, κυρίως εξαιτίας της δυσκολίας να βρεθούν εργάτες για τη συγκομιδή. Σε συζητήσεις με ανθρώπους που έχουν ελιές έχω ακούσει να γίνεται λόγος για μεροκάματα που φτάνουν ακόμη και τα 80 ευρώ. Οι μετανάστες εργάτες διεκδικούν και πετυχαίνουν πλέον καλύτερες και δικαιότερες αμοιβές, συχνά μέσα από τη συλλογική τους οργάνωση σε κοινότητες που συγκροτούνται με βάση την εθνική καταγωγή. Αυτό, βέβαια, δεν γίνεται πάντοτε δεκτό με ενθουσιασμό από τους παραγωγούς, αρκετοί από τους οποίους πληρώνουν με μισή καρδιά.

Ένα μεγάλο μέρος των παραγωγών, πάντως, θα ήθελε εργάτες σχεδόν σκλάβους, με λίγα ψωροευρώ αμοιβή και, μόλις τελειώσει η δουλειά, έξω από την πόρτα. Φυσικά, ούτε λόγος για προσφορά στέγης και φαγητού στους εργαζόμενους. Πολλοί διατηρούν μικρές Μανωλάδες στις ιδιοκτησίες τους ή θα ήθελαν να έχουν. Πρόκειται για μια αντίληψη που δεν αφορά μόνο το ύψος του μεροκάματου, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι μετανάστες εργάτες, σαν άνθρωποι που βρίσκονται εδώ αποκλειστικά για να προσφέρουν την εργασία τους, χωρίς να δικαιούνται αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης και εργασίας.

Έχω προσωπική εμπειρία από τέτοιες αντιλήψεις και συμπεριφορές. Πριν από κάποια χρόνια, στην Παλαιόχωρα Χανίων, είχαμε βρεθεί με την ΚΕΕΡΦΑ σε μια εξόρμηση, με αφορμή ρατσιστικές επιθέσεις σε Αλβανούς εργάτες. Η εμπειρία εκείνη έδειξε με σαφήνεια πως η εκμετάλλευση των μεταναστών δεν περιορίζεται στην εργασιακή τους θέση, αλλά συνδέεται με βαθύτερες ρατσιστικές αντιλήψεις, οι οποίες θέλουν τους ανθρώπους αυτούς να παραμένουν αόρατοι, χωρίς φωνή και χωρίς δικαιώματα. Και είναι ακριβώς αυτές οι αντιλήψεις που βρίσκουν πρόσφορο έδαφος όταν η οικονομική δυσαρέσκεια στρέφεται εναντίον των πιο αδύναμων.

Από την άλλη πλευρά, γνωρίζω προσωπικά έναν παραγωγό που δίνει 80 ευρώ μεροκάματο και φροντίζει να παρέχει στους εργαζόμενους διαμονή σε χώρο που διαχειρίζεται, φαγητό κάθε βράδυ, σάντουιτς για το πρωί στη δουλειά, αλλά και αναλώσιμα, όπως καφέ. Προσωπικά, θεωρώ ότι και τα 80 ευρώ είναι πολλά, όμως ο ίδιος εξηγεί πως οι άνθρωποι αυτοί είναι καλοί εργάτες, κάνουν σωστά τη δουλειά τους και αποδίδουν. Είναι ένας παλιός ΠΑΣΟΚος, που εξακολουθεί να στηρίζει το κόμμα του, χωρίς να έχει ρατσιστικές αντιλήψεις, ένα μάλλον σπάνιο δείγμα μέσα σε αυτή την κατάσταση. Η αναφορά αυτή δεν γίνεται για να εξιδανικεύσουμε έναν μεμονωμένο παραγωγό, αλλά για να δείξουμε ότι υπάρχουν διαφορετικές αντιλήψεις και πρακτικές, ακόμη και μέσα στις σημερινές δύσκολες οικονομικές συνθήκες.

Βέβαια, η τιμή του λαδιού έχει πάρει την κατιούσα, μετά από μια σύντομη άνοδο την περίοδο του COVID, και πράγματι θα μπορούσε να πει κάποιος ότι δεν συμφέρει πλέον τον παραγωγό να μαζεύει τις ελιές, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για οικογένειες που στηρίζουν την επιβίωσή τους στο εισόδημα από την ελαιοπαραγωγή. Η δυσκολία αυτή είναι πραγματική και δεν μπορεί να παραγνωρίζεται. Δεν σημαίνει, όμως, ότι η οικονομική πίεση πρέπει να μεταφέρεται στους εργάτες και να συμπιέζονται τα μεροκάματά τους, με αποτέλεσμα να βγαίνουν στη ζητιανιά. Είναι σαν να λέμε ότι, επειδή ακριβαίνει το ψωμί, μια οικογένεια δεν θα το αγοράσει. Εδώ, άλλωστε, υπάρχει και μια ευρύτερη οικονομική διάσταση που συχνά μένει έξω από τη συζήτηση: ο ρόλος των μεσαζόντων, των εμπόρων και συνολικά όσων παρεμβάλλονται στην αλυσίδα από την παραγωγή μέχρι την τελική διάθεση του ελαιολάδου. Χρειάζεται να δούμε πώς διαμορφώνεται η τιμή του προϊόντος, ποιος καρπώνεται το μεγαλύτερο μέρος της αξίας του και γιατί η οικονομική πίεση μεταφέρεται τελικά προς τα κάτω, στους ανθρώπους που κάνουν την πιο σκληρή δουλειά. Το πρόβλημα, μεταξύ άλλων, είναι ακριβώς αυτή η μετακύλιση του κόστους προς τα κάτω. Δεν γίνεται κάθε φορά που μειώνεται η τιμή του προϊόντος ή αυξάνεται το κόστος παραγωγής να αναζητείται η λύση στη συμπίεση του μεροκάματου εκείνου που κάνει την πιο σκληρή δουλειά.

Άλλωστε, η εμπειρία των προηγούμενων χρόνων δείχνει πόσο εύκολα μπορεί να αξιοποιηθεί η οικονομική δυσαρέσκεια για να στραφούν οι μικροί παραγωγοί εναντίον των μεταναστών εργατών και της Αριστεράς. Η Χρυσή Αυγή είχε επιχειρήσει να εκμεταλλευτεί τα προβλήματα των αγροτών και την αγανάκτηση για το κόστος παραγωγής, προσπαθώντας να χτίσει παρουσία μέσα από τις αγροτικές κινητοποιήσεις και να μετατρέψει την οργή σε ρατσιστικό μίσος. Η προσπάθειά της δεν απέκτησε τη μαζική επιρροή που επιδίωκε. Η υποχώρηση της ναζιστικής οργάνωσης και η καταδίκη της ηγεσίας της ως διεύθυνσης εγκληματικής οργάνωσης δεν ήταν αποτέλεσμα κάποιας αυτόματης διαδικασίας, αλλά της αποφασιστικής παρέμβασης του αντιρατσιστικού και αντιφασιστικού κινήματος, του εργατικού κινήματος και των αγώνων που δόθηκαν μέσα και έξω από τις δικαστικές αίθουσες. Γι' αυτό και σήμερα χρειάζεται επαγρύπνηση, καθώς οι ίδιες πολιτικές δυνάμεις και αντιλήψεις μπορούν να επανέλθουν, αξιοποιώντας ξανά την οικονομική ανασφάλεια και τις κοινωνικές αντιθέσεις.

Οι μικροί παραγωγοί και οι μετανάστες εργάτες δεν έχουν τίποτα να χωρίσουν μεταξύ τους. Οι πρώτοι πρέπει να μπορούν να ζουν από τη δουλειά τους και οι δεύτεροι να αμείβονται αξιοπρεπώς, με κατοχυρωμένα εργασιακά δικαιώματα και ανθρώπινες συνθήκες διαβίωσης. Ούτε, φυσικά, πρέπει να επιβάλουν οι μεγαλύτεροι παραγωγοί και οι ισχυρότεροι οικονομικοί παράγοντες της αγοράς τα δικά τους συμφέροντα σε βάρος όλων των υπόλοιπων. Το ζητούμενο είναι να αναδειχθούν οι πραγματικές αιτίες της οικονομικής πίεσης και να μην επιτρέψουμε να μετατρέπεται η δυσκολία της επιβίωσης σε ανταγωνισμό ανάμεσα στους ανθρώπους που παράγουν και σε εκείνους που εργάζονται.

Απέναντι στον ρατσισμό και την ακροδεξιά, που, με τις ευλογίες της κυβέρνησης, επιχειρούν να εκμεταλλευτούν τη δυσαρέσκεια και να διασπάσουν τους εργαζόμενους και τα φτωχά κοινωνικά στρώματα, χρειάζεται οργανωμένη αντιρατσιστική και αντιφασιστική δράση, μαζί με ένα ισχυρό εργατικό κίνημα. Χρειάζεται κοινή πάλη των μικρών παραγωγών και των μεταναστών εργατών απέναντι σε εκείνους που διαμορφώνουν τους όρους της εκμετάλλευσης και καρπώνονται το μεγαλύτερο μέρος της αξίας που παράγεται. Με συλλογική οργάνωση, αλληλεγγύη και αγώνες μπορούμε να διεκδικήσουμε αξιοπρεπείς όρους ζωής και εργασίας, ώστε το κόστος κάθε κρίσης να μην πέφτει ξανά και ξανά στους πιο αδύναμους. Προφανώς, δεν είναι ένας εύκολος δρόμος, είναι όμως ο μόνος αναγκαίος.

Ειρηναίος Μαράκης

22/11/2026


***

Φωτό: Η ιστορική ελιά των Βουβών (Χανιά)

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις