Για την άρνηση 46 δημόσιων νοσοκομείων στο δικαίωμα της άμβλωσης

 

Για την άρνηση 46 δημόσιων νοσοκομείων στο δικαίωμα της άμβλωσης

Του Ειρηναίου Μαράκη

Με αφορμή ρεπορτάζ που δημοσιεύθηκε το προηγούμενο διάστημα, το οποίο αποκαλύπτει ότι τουλάχιστον 46 από τα δημόσια νοσοκομεία στην Ελλάδα αρνούνται σε γυναίκες την πρόσβαση στη δωρεάν και ασφαλή άμβλωση, αναφύεται ένα ζήτημα που για ακόμη μία φορά θέτει σεκίνδυνο τα αναπαραγωγικά δικαιώματα και κυρίως το δικαίωμα των γυναικών στην αυτοδιάθεση του σώματός τους. Όπως αναφέρεται στο ρεπορτάζ, «από τα 80 δημόσια νοσοκομεία, τα 46 από αυτά (57,5%) δήλωσαν πως δεν κάνουν αμβλώσεις, τα 27 (33,7%) ανταποκρίθηκαν θετικά και τα 7 (8,7%) απέφυγαν να απαντήσουν με “ναι” ή “όχι”». Σύμφωνα με τον ελληνικό Ποινικό Κώδικα, η άμβλωση είναι νόμιμη μέχρι τη 12η εβδομάδα κύησης ή τη 19η σε περίπτωση που η εγκυμοσύνη είναι αποτέλεσμα βιασμού, αποπλάνησης ανήλικης, αιμομιξίας ή κατάχρησης γυναίκας ανίκανης να αντισταθεί, ενώ κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται και μέχρι το τέλος της εγκυμοσύνης όταν υπάρχουν ενδείξεις σοβαρής ανωμαλίας του εμβρύου. Κατά συνέπεια, η άρνηση ή η τα εμπόδια στην ελεύθερη πρόσβαση σε δημόσιες νοσοκομειακές δομές καταστρατηγεί στην πράξη το δικαίωμα στη νόμιμη άμβλωση.

Και μπορεί στο Σύνταγμα να μην κατοχυρώνεται ρητώς το δικαίωμα στην άμβλωση, εντούτοις, στο άρθρο 5 παρ. 1 του Συντάγματος κατοχυρώνεται η ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας του ατόμου, στην οποία εμπίπτει και η αναπαραγωγική ελευθερία. Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έχει ήδη κρίνει με μια σειρά αποφάσεών του, ότι στο προστατευτικό πεδίο του άρθρου 8 της ΕΣΔΑ εμπίπτει και το δικαίωμα πρόσβασης στη συγκεκριμένη διαδικασία. Σύμφωνα με νεότερο ρεπορτάζ, το σύνολο των Υγειονομικών Περιφερειών της χώρας απάντησε σε σχετικό ερώτημα του Υπουργείου Υγείας. Με βάση τα στοιχεία αυτά, 12 νοσοκομεία δηλώνουν ότι δεν πραγματοποιούν εθελούσιες διακοπές κύησης, και συγκεκριμένα τα νοσοκομεία Νάξου, Λήμνου, Κατερίνης, Βέροιας, Έδεσσας, Γιαννιτσών, Κοζάνης, Πτολεμαΐδας, Καστοριάς, Θήβας, Καρύστου και Χανίων.

Το κράτος οφείλει να διασφαλίζει και να εγγυάται σε όλες όσες διαβιούν στην επικράτεια την ακώλυτη άσκηση του δικαιώματος στη νόμιμη άμβλωση, στο οποίο εμπίπτει και η ελεύθερη πρόσβαση σε άμβλωση σε δημόσια νοσοκομεία, χωρίς η άσκηση του δικαιώματος αυτού να απειλείται από παράγοντες όπως ο τόπος διαμονής, οι ηθικοπολιτικές αντιλήψεις του ιατρικού προσωπικού, η οικονομική δυνατότητα μετακίνησης σε άλλη πόλη ή λήψης της σχετικής ιατρικής υπηρεσίας από τον ιδιωτικό τομέα. Η περιορισμένη, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, πρόσβαση σε δωρεάν διαδικασία νόμιμης άμβλωσης πλήττει δυσανάλογα τις πολλαπλά ευάλωτες ομάδες όπως προσφύγισσες, ανασφάλιστες μετανάστριες χωρίς χαρτιά, γυναίκες νεαρής ηλικίας, ανήλικες, άνεργες ή χαμηλόμισθες και εν τοις πράγμασι καταργεί το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμά τους σε βασική υγειονομική περίθαλψη και την αναπαραγωγική τους ελευθερία. Δεν είναι "συνείδηση". Είναι βαθιά σεξιστική ιδεολογία και προκλητική πρακτική ελέγχου του σώματος των γυναικών. Τα δικαιώματα δεν μπορούν να μπαίνουν στο ζύγι του σεξισμού. Από την πλευρά της, η Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑΠ) εκφράζει την ανησυχία της για το ζήτημα αυτό και δηλώνει ότι θα παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την εξέλιξή του, καθώς η πρόσβαση στη νόμιμη άμβλωση συνιστά ένα από τα πυρηνικά έμφυλα και αναπαραγωγικά δικαιώματα, η υπονόμευση του οποίου είτε ευθέως είτε δια της πλαγίας οδού συναρτάται άμεσα με το κράτος δικαίου.

Παράλληλα, το νοσοκομείο Χανίων, επιδεικνύοντας άμεσα αντανακλαστικά, προχώρησε στις απαραίτητες ενέργειες ανακοινώνοντας τη δημιουργία Ιατρείου Οικογενειακού Προγραμματισμού για εθελούσιες διακοπές κύησης. Ωστόσο, η διευθύντρια της γυναικολογικής κλινικής ξεκαθάρισε ότι η πρακτική δεν θα είναι καθολική. Φράσεις όπως «Κατόπιν όμως συζητήσεως…» και το «πλαφόν» στον αριθμό των αμβλώσεων καθιστούν σαφές ότι η επιλογή της γυναίκας παραμένει υπό τον έλεγχο των γιατρών. Η καθυστέρηση μέχρι τον Απρίλιο και η παρέμβαση κοινωνικού λειτουργού για να διαπιστώσει την ηλικία της κύησης, καθιστούν ακόμη δυσκολότερη την πρόσβαση σε νόμιμη, ασφαλή και δωρεάν άμβλωση. Αποτελεί επίσης ιατρική παραπληροφόρηση η απόκρυψη της δυνατότητας χημικής διακοπής κύησης έως τις 9 εβδομάδες, σύμφωνα με τις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Χωρίς χειρουργείο και με το χάπι να μπορεί να λαμβάνεται στο σπίτι, η διαδικασία αυτή είναι ασφαλής και συντομότερη, αλλά δεν αναπτύσσεται επαρκώς λόγω της γραφειοκρατίας και των βαθύτατων σεξιστικών αντιλήψεων που αναπαράγουν ο κρατικός μηχανισμός και μέρος του επιστημονικού προσωπικού.

Αλλά τα παραπάνω είναι μόνο ένα μέρος της σεξιστικής επίθεσης προς τις γυναίκες. Συγκεκριμένα, στη χώρα μας, οι γυναίκες εξακολουθούν να πλήττονται δυσανάλογα από χαμηλούς μισθούς, την επισφαλή εργασία, τα ελαστικά ωράρια, το αγεφύρωτο μισθολογικό και συνταξιοδοτικό χάσμα, ενώ επωμίζονται το μεγαλύτερο βάρος της απλήρωτης οικογενειακής φροντίδας. Ακόμα, η οικονομική εκμετάλλευση, η υποεκπροσώπηση σε θέσεις ευθύνης και οι διακρίσεις συνεχίζουν να ενισχύουν τον έλεγχο του σώματος και των δικαιωμάτων τους, μέσα στο δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα. Και διεθνώς, από την υπόθεση Jeffrey Epstein μέχρι τον πόλεμο στην Ουκρανία και το Ιράν και τη γενοκτονία στη Γάζα, οι γυναίκες και τα κορίτσια βιώνουν δυσανάλογα τη βία, τον εκτοπισμό και τη σεξουαλική κακοποίηση. Ο σεξισμός και ο έλεγχος του σώματος δεν γνωρίζουν σύνορα. Επιπλέον, η ακροδεξιά διεθνώς, όπως η κυβέρνηση Τραμπ στις ΗΠΑ, έχει στο πρόγραμμά της περιορισμούς στις αμβλώσεις, γεγονός που αναδεικνύει ότι ο έλεγχος του σώματος των γυναικών είναι πολιτικά και ιδεολογικά στοχευμένος.

Η πραγματική ισότητα περνά μέσα από την εργασία, την ενίσχυση του κοινωνικού κράτους και την ουσιαστική κατοχύρωση των κοινωνικών και αναπαραγωγικών δικαιωμάτων. Σε αυτή τη μάχη, ο ρόλος των σωματείων, της εργατικής τάξης και των ίδιων των γυναικών είναι καθοριστικός. Μόνο μια συσπείρωση από ισχυρά, δημοκρατικά και μαζικά σωματεία μπορούν να σπάσει τη σιωπή, να προστατεύσει το σύνολο των εργαζομένων από αυθαιρεσίες και διακρίσεις και να ενισχύσει τον αγώνα για τα συλλογικά δικαιώματα. Η άρνηση των δημόσιων νοσοκομείων να παρέχουν νόμιμη άμβλωση δεν είναι θέμα συνείδησης. Αποτελεί μια βαθιά σεξιστική πρακτική ελέγχου του σώματος των γυναικών. Κάθε καθυστέρηση, κάθε «πλαφόν» και κάθε εμπλοκή κοινωνικού λειτουργού υπονομεύει τα δικαιώματα και την αυτοδιάθεση τους. Για ένα μόνο να είμαστε σίγουροι, οι γυναίκες δεν θα αφήσουν κανέναν να τους στερήσει όσα κέρδισαν με αγώνες και με θυσίες. Η οργή και η αντίστασή τους δυναμώνουν, αναδεικνύουν τον σεξισμό, σπάνε τα δεσμά της καταπίεσης και επαναφέρουν την ανάγκη για πραγματική ισότητα και ισοτιμία στο προσκήνιο.